Başkalarının Hakkımızdaki Düşünceleri Bizi Neden Bu Kadar Etkiliyor?

Bir ortama girdiğimizde nasıl göründüğümüzü, nasıl karşılandığımızı düşünürüz. Bir karar verirken gerçekten ne istediğimizden önce, başkalarının bu karar hakkında ne söyleyeceğini hesaba katarız.

Bazen sırf eleştirilmemek, dışlanmamak veya yanlış anlaşılmamak için kendi isteklerimizden vazgeçeriz.

Peki, başkalarının düşünceleri hayatımızda ne zaman ve nasıl bu kadar belirleyici hâle geliyor?

El âlem ne der?

Belki de bu sorunun cevaplarından biri, çocukluğumuzdan beri duyduğumuz bazı cümlelerde saklıdır.

El âlem ne der?

Böyle yaparsan insanlar ne düşünür?

Ayıp olur, yanlış anlaşılırız.

Bazen bizi korumak veya toplumsal kurallara uyum sağlamamızı öğretmek amacıyla söylenen bu sözler, zamanla yetişkinliğimizde kendi davranışlarımızı değerlendirdiğimiz ölçülere dönüşebilir.

Çocukken sık sık eleştirilen, yaptıkları başkalarının beklentileriyle ölçülen ya da sevgiyi, onaylanmakla ilişkilendiren bir insan, yetişkinliğinde de başkalarının tepkilerini fazlasıyla önemseyebilir.

Elbette herkesin hikâyesi aynı değildir. Ancak bazı yaşantılar, insanın kendisini değerlendirme biçimini ve başkalarıyla kurduğu ilişkiyi etkileyebilir.

Bir de günümüzün görünür olma hâli var. Sosyal medyada nasıl göründüğümüz, söylediklerimizin nasıl karşılandığı, kaç kişinin bizi beğendiği...

Bütün bunlar, zaman zaman kendimizi başkalarının gözünden değerlendirmemize neden olabiliyor.

Başkalarının düşünceleri bizi nasıl etkiliyor?

İnsan sosyal bir varlıktır. Çevresindeki insanların görüşlerinden etkilenmesi, kendini sorgulaması ve gerektiğinde davranışlarını değiştirmesi doğaldır.

Burada mesele, eleştirileri tamamen reddetmek, farklı görüşlere kapalı olmak ya da yalnızca kendi istediğimizi yapmak değildir.

Asıl mesele, çevremizden gelen değerlendirmelerin kendi hayatımız üzerindeki söz hakkını ne kadar büyüttüğümüzdür.

Birinin bizi yanlış anlaması, kendimizi sürekli açıklamak zorunda hissetmemize neden olabilir.

Birinin bizi beğenmemesi, kendimizden şüphe etmemize yol açabilir.

Birinin bizi eleştirmesi, belki de uzun zamandır içimizde taşıdığımız bir değersizlik veya yetersizlik duygusunu harekete geçirebilir.

Nöro-Linguistik Programlama (NLP) yaklaşımında bu eğilim, dış referanslılık olarak tanımlanır. Kişi, kendi değerlendirmelerini yaparken içsel ölçütlerinden çok başkalarının görüşlerine, tepkilerine ve onayına başvurabilir.

Zamanla kendi kararlarımızı, isteklerimize göre değil, çevremizdekilerin nasıl tepki vereceğini düşünerek almaya başlayabiliriz.

Çünkü bazen yaşadığımız hayattan çok, hayatımızın nasıl göründüğüyle ilgileniriz. Başkalarının gözünde nasıl biri olduğumuzu düşünürken kendi gözümüzde kim olduğumuzu unutabiliriz.

Oysa herkesin bizi aynı şekilde görmesi mümkün değildir. Birileri bizi sevecek, birileri anlamayacak, birileri eleştirecektir.

Belki de asıl mesele, herkesin bizi nasıl gördüğünü kontrol etmeye çalışmak yerine, başkalarının düşüncelerinin bizde neden bu kadar güçlü bir karşılık bulduğunu anlamaktır.

Peki, bütün bunların altında ne var?

Bazen başkalarının düşüncelerini bu kadar önemsememizin ardında, geçmişten taşıdığımız duygusal deneyimler bulunabilir.

Bu deneyimler zamanla bazı düşünce kalıplarına dönüşebilir. Örneğin, sevilmek için beklentileri karşılamamız, kabul görmek için hata yapmamamız ya da değerli hissetmek için takdir edilmemiz gerektiğine inanabiliriz.

Böylece başkalarının onayını almak, kendimizi yeterli hissetmenin bir koşuluna dönüşebilir. Eleştirilmek ise yalnızca bir davranışımızın beğenilmemesi olmaktan çıkarak kendimizle ilgili daha derin şüpheleri harekete geçirebilir.

Elbette her davranışın altında aynı neden yatmaz. Her insanın yaşam öyküsü, duyguları ve deneyimleri farklıdır.

Ancak bazen bugün yaşadığımız bir duygunun kökleri, geçmişte öğrendiğimiz ve artık farkında bile olmadığımız düşünce kalıplarında saklı olabilir.

Üstelik kendimizde olup bitenleri her zaman kolayca göremeyebiliriz. Bazen geçmişte yaşadıklarımızı hatırlamayız, bazen hatırlamak istemeyiz, bazen de bugünkü tepkilerimizle geçmişimiz arasındaki bağlantıyı kuramayız.

Bu nedenle kendimize yalnızca "Neden başkalarının ne düşündüğünü bu kadar önemsiyorum?" diye sormak, her zaman aradığımız cevaba ulaşmamızı sağlamayabilir.

Belki de kendimize sormamız gereken daha derin bir soru var:

"Başkalarının onayını alamadığımda, kendimle ilgili hangi inancım harekete geçiyor?"

Bu sorunun cevabını bulmak her zaman kolay olmayabilir. Çünkü kendimizi anlamak, yalnızca davranışlarımızı fark etmekten ibaret değildir. Bazen o davranışların ardında taşıdığımız duyguları ve inançları da keşfetmemiz gerekir.

Aynı duyguları hayatımızın farklı dönemlerinde tekrar tekrar yaşıyorsak, bunun nedenlerini anlamaya çalışmak ve gerektiğinde uygun bir destek sürecinden yararlanmak, kendimizle kurduğumuz ilişkiyi yeniden değerlendirmemize yardımcı olabilir.

Çünkü bir davranışı değiştirmekle, o davranışın ardında yatan duyguyu ve inancı anlamak aynı şey değildir. Davranışlarımızı değiştirmeye çalışabiliriz; ancak gerçek bir dönüşüm, çoğu zaman bu davranışların nedenlerini keşfetmekle başlar.

Kendimize ait bir hayat yaşamak mümkün mü?

Kendimize dönmek, yalnızca davranışlarımızı sorgulamak değil; o davranışların ardında neler yaşadığımızı da anlamaya çalışmaktır.

Başkalarının düşüncelerini değiştiremeyiz. Herkesin bizi anlamasını veya onaylamasını sağlayamayız. Ancak onların düşünceleri karşısında neden böyle hissettiğimizi keşfedebiliriz..

Belki de asıl dönüşüm, başkalarının bizim hakkımızda ne düşündüğünü değiştirmekten önce, onların düşüncelerinin bizde neden bu kadar güçlü bir karşılık bulduğunu anlamakla başlar.

İşte böyle zamanlarda kendimizi daha derinlemesine anlamaya yönelik bir arayışa girmek, yeni kapılar açabilir. Çünkü insan bazen ne hissettiğini bilir ama neden böyle hissettiğini anlayamaz. Bir davranışını değiştirmek ister ama kendisini aynı noktada bulmaya devam eder.

Böyle durumlarda öncelikle bu ihtiyacın ardında hangi duyguların ve inançların bulunduğunu anlamaya çalışabiliriz. Eleştirildiğimizde neden değersiz hissettiğimizi, onaylanmadığımızda neden kendimizden şüphe ettiğimizi, kabul görmek için neden kendi isteklerimizden vazgeçtiğimizi sorgulayabiliriz.

Çünkü dönüşüm, yalnızca bir ihtiyacın farkına varmakla değil, o ihtiyacın ardında taşıdığımız inançları keşfetmek ve onlarla çalışmakla mümkün hâle gelir.

Peki, başkalarının gözünde nasıl biri olduğumuzu düşünmek için harcadığımız zamanın birazını kendimizi anlamaya ayırsaydık, hayatımızda neler değişirdi?